Koszt wyprodukowania 1 litra spirytusu etylowego waha się w zależności od użytych surowców, technologii oraz skali produkcji. W warunkach przemysłowych, cena ta oscyluje między 2 a 6 zł za litr czystego spirytusu. W przypadku produkcji rzemieślniczej lub laboratoryjnej koszty mogą być znacznie wyższe, nawet powyżej 10 zł za litr, ze względu na mniejszą skalę i wyższe ceny energii oraz surowców.
Spis treści
Jak powstaje spirytus?
Spirytus, czyli alkohol etylowy, powstaje w wyniku fermentacji cukrów zawartych w surowcach takich jak zboża, ziemniaki, buraki cukrowe czy melasa. Po fermentacji następuje destylacja, której celem jest uzyskanie alkoholu o jak najwyższym stężeniu – zwykle 95–96%.
Najczęściej stosowane surowce
- Zboża (pszenica, żyto, kukurydza)
- Ziemniaki
- Melasa i buraki cukrowe
Wybór surowca ma bezpośredni wpływ na końcowy koszt produkcji. Na przykład spirytus ziemniaczany jest droższy w produkcji niż zbożowy, głównie ze względu na niższą zawartość cukrów fermentujących w ziemniakach.
Koszty produkcji spirytusu
Według danych branżowych na koszt produkcji składają się:
- Surowce – od 1 do 3 zł za litr spirytusu;
- Energia i woda – ok. 0,5–1 zł/litr;
- Robocizna i utrzymanie aparatury – 0,5–1 zł/litr;
- Amortyzacja i podatki – ok. 0,5–1,5 zł/litr.
W efekcie całkowity koszt przemysłowy wynosi średnio 3–6 zł za litr spirytusu w postaci czystego alkoholu etylowego (96%) przed doliczeniem akcyzy.
Wpływ akcyzy na cenę
W Polsce akcyza na alkohol etylowy jest bardzo wysoka. W 2024 roku wynosi ona około 6275 zł za hektolitr 100% alkoholu. Oznacza to, że samo obciążenie podatkowe na 1 litr spirytusu to ok. 62,75 zł. To właśnie ten podatek stanowi główny składnik ceny detalicznej, jaką płaci konsument.
Ciekawostki o spirytusie
„Produkcja spirytusu w Polsce ma ponad dwustuletnią tradycję i była jednym z motorów rozwoju przemysłu rolno-spożywczego w XIX wieku.”
„Współczesne wytwórnie spirytusu potrafią odzyskiwać ciepło i CO₂ z procesu fermentacji, co obniża koszty i poprawia efektywność energetyczną.”
Podsumowanie
Podstawowy koszt techniczny wytworzenia 1 litra spirytusu to zaledwie kilka złotych. Jednak ostateczna cena, jaką płaci konsument, jest kilkunastokrotnie wyższa z powodu wysokiej akcyzy, marży handlowej i kosztów butelkowania. Produkcja spirytusu to złożony proces technologiczny, w którym kluczowe znaczenie mają surowce, wydajność fermentacji i ekonomia skali.
