Więźniowie obozów koncentracyjnych jedli minimalne ilości pożywienia, które były skrajnie niewystarczające do przeżycia. Ich codzienna dieta składała się głównie z wodnistej zupy, kawałka chleba i czasem odrobiny margaryny, kiełbasy lub namiastki kawy. Takie racje żywieniowe prowadziły do skrajnego wyniszczenia organizmu, chorób i śmierci z głodu.
Spis treści
Codzienna racja żywnościowa
W obozach koncentracyjnych, takich jak Auschwitz, Majdanek czy Ravensbrück, wyżywienie więźniów było celowo ograniczane. Porcje miały na celu utrzymanie ludzi przy życiu jedynie na tyle, by mogli pracować. Dzienna racja żywnościowa często nie przekraczała 1300 kalorii, a w niektórych okresach była jeszcze mniejsza.
Przykładowy jadłospis więźnia
- Rano: kubek czarnej, gorzkiej namiastki kawy, najczęściej z palonego zboża bez cukru;
- W południe: talerz rzadkiej zupy z brukwi, kapusty lub obierzyn ziemniaczanych;
- Wieczorem: około 300 gramów ciemnego chleba, czasem z odrobiną margaryny, marmolady lub cienkim plastrem kiełbasy.
Jak podają źródła historyczne, „posiłki były wyjątkowo monotonne i nieodżywcze, a ich wartość kaloryczna nie zapewniała nawet minimum potrzebnego do ciężkiej pracy fizycznej”.
Skutki głodzenia i niedożywienia
W wyniku długotrwałego niedożywienia więźniowie tracili siły, zapadali na choroby oraz ulegali całkowitemu wyniszczeniu. Wspomnienia ocalałych podkreślają, że jedzenie stało się obsesją – wielu z nich przez cały czas myślało o jedzeniu, marzyło o chlebie czy ziemniakach.
„Głód był wszechobecny. Każdego dnia budziliśmy się z nadzieją na większą porcję, ale zawsze dostawaliśmy to samo – trochę czarnej wody i zupę z brukwi” – wspomina były więzień Auschwitz.
Głodzenie było częścią systemu represji i miało na celu złamanie ciała i ducha człowieka. Brak pożywienia prowadził do tzw. „muselmannów” – jak określano więźniów w stanie skrajnego wycieńczenia, niezdolnych do pracy i pozbawionych woli życia.
Zastępniki i sposoby zdobywania jedzenia
Niektórzy więźniowie próbowali zdobyć dodatkową porcję pożywienia – wymieniając przedmioty osobiste, pomagając współwięźniom lub pracownikom kuchni. Czasem udawało się zdobyć skrawki obierek, resztki zupy lub okruchy chleba. W niektórych obozach istniał system wymiany: chleb mógł być środkiem płatniczym, cenniejszym niż wszystko inne.
Symbolika chleba
W relacjach z obozów często powtarza się motyw chleba. Był on nie tylko źródłem pożywienia, ale także symbolem nadziei i przetrwania. „Podzielenie się kromką chleba było największym aktem człowieczeństwa” – mówi wiele świadectw ocalonych.
Podsumowanie
Jedzenie w obozach koncentracyjnych było narzędziem eksterminacji. Celowe głodzenie więźniów stanowiło element polityki nazistowskiej, mającej zniszczyć ich fizycznie i psychicznie. W obliczu tych realiów każdy kawałek chleba miał wartość życia, a pamięć o tym, co jadali więźniowie, pozostaje ważnym świadectwem bestialstwa i nieludzkości systemu obozowego.
