Za czasów Kazimierza Wielkiego (XIV wiek) ludzie w Polsce jedli przede wszystkim proste i sycące potrawy oparte na produktach rolnych, kaszach, warzywach, mięsie oraz rybach. Kuchnia w tym okresie różniła się w zależności od stanu społecznego – chłopi spożywali jedzenie dostępne lokalnie, natomiast szlachta i dworzanie delektowali się bardziej wykwintnymi potrawami, często inspirowanymi kuchnią zachodnioeuropejską.
Spis treści
Żywność codzienna i święta
W czasach Kazimierza Wielkiego podstawą wyżywienia były kasze – jaglana, jęczmienna i gryczana. Chleb wypiekano z mąki żytniej lub pszennej, choć pszenica była droższa i rzadziej dostępna na wsi. W chłopskich chatach często na stole pojawiały się także kapusta, groch, cebula i czosnek.
Na świąteczne okazje pojawiało się mięso, najczęściej wieprzowina lub drób. Na stołach szlacheckich i królewskich nie brakowało także dziczyzny – saren, jeleni, a nawet dzików. Spożywano je z dodatkiem miodów i przypraw korzennych, które sprowadzano z odległych krajów.
Ryby i postne potrawy
W średniowieczu obowiązywało wiele dni postnych, dlatego ryby stanowiły ważny element diety. Szczególnie popularne były śledzie, karpie, sandacze oraz sumy. Ryby suszono, wędzono lub solono, co pozwalało na ich dłuższe przechowywanie.
Cytat z opracowania historycznego: Ryby na stołach królewskich podawano z sosami piwnymi, octowymi lub miodowymi, a w klasztorach stanowiły one podstawę diety w czasie wielu dni postnych.
Napojów nie brakowało
Najpopularniejszym napojem wśród ludu było piwo – lekkie i pożywne, często spożywane zamiast wody. W klasztorach i na dworach pito również miód pitny oraz wina sprowadzane z Węgier. Wino traktowano jako luksus i symbol wysokiego statusu społecznego.
Sposób spożywania posiłków
Posiłki jadano wspólnie, najczęściej z jednej misy. Używano głównie łyżek i noży, a widelec pojawił się dopiero kilka wieków później. Chleb służył nie tylko do jedzenia, ale i do zbierania potraw z misy. Na dworze królewskim posiłki miały charakter uroczysty – towarzyszyła im muzyka i zabawa.
Ciekawostki
- Za czasów Kazimierza Wielkiego wprowadzono rozwój gospodarki rolnej – nowe techniki upraw i lepsze wykorzystanie ziemi.
- Miód był nie tylko napojem, ale także środkiem konserwującym i słodzikiem.
- W kuchni królewskiej używano przypraw korzennych takich jak pieprz, cynamon, imbir – były to towary luksusowe, sprowadzane z południa Europy.
Podsumowanie
Kuchnia czasów Kazimierza Wielkiego była odbiciem ówczesnego społeczeństwa – prosta i oszczędna w chłopskich domach, lecz bogata i różnorodna na królewskim dworze. Choć nie znano jeszcze ziemniaków ani pomidorów, ludzie potrafili wykorzystać dostępne produkty w sposób pomysłowy i smaczny, tworząc fundamenty polskiej kuchni, które przetrwały w tradycji aż do dziś.
