200 lat temu, czyli na początku XIX wieku, ludzie jedli przede wszystkim to, co mogli sami wyhodować, upolować lub zdobyć na lokalnych targach. Ich dieta była znacznie prostsza od współczesnej, ale też bardziej naturalna. Dominowały produkty roślinne, mięsa było mało i często stanowiło luksus, a jedzenie przygotowywano z sezonowych składników bez dodatku konserwantów i sztucznych substancji.
Spis treści
Codzienne pożywienie sprzed dwóch wieków
Na wsi podstawą żywienia były kasze, zboża, warzywa okopowe oraz chleb na zakwasie. Rolnicy i ich rodziny jadali kilka prostych posiłków dziennie, najczęściej w postaci zup i potrawek. Mięso pojawiało się najczęściej podczas świąt lub w dni targowe. Z kolei w miastach można było częściej spotkać potrawy z dodatkiem mięsa, ryb czy importowanych przypraw, choć nadal większość ludności jadała bardzo oszczędnie.
Najczęściej spożywane produkty
- Kasze gryczane i jęczmienne
- Chleb żytni i razowy
- Kapusta kiszona i inne warzywa sezonowe
- Zupy – najczęściej barszcz, żur, polewka
- Ziemniaki – które pochodzą z Ameryki, a w XIX wieku zdobyły w Europie ogromną popularność
- Mleko, masło, ser oraz jaja
Dieta bogatszych warstw społecznych
Szlachta i bogatsi mieszczanie mogli sobie pozwolić na zdecydowanie bardziej urozmaiconą kuchnię. Na ich stołach pojawiały się dziczyzna, drób, ryby słodkowodne i potrawy przyrządzane z użyciem drogich przypraw, które sprowadzano z zagranicy. Jedzono również wiele słodkości, przygotowywanych z miodu, owoców i bakalii.
„W kuchni dworskiej XIX wieku szczególne znaczenie miały bankiety, podczas których serwowano nawet kilkanaście dań, od zup po słodkie desery, a każde z nich było przygotowywane z najwyższą starannością.”
Zmiany w nawykach żywieniowych
Wraz z rozwojem przemysłu i handlu w XIX wieku zaczęto wprowadzać do diety produkty kolonialne, takie jak kawa, herbata, cukier czy przyprawy egzotyczne. W miastach pojawiły się pierwsze piekarnie i cukiernie, a także restauracje oferujące dania inspirowane kuchnią francuską i niemiecką. Na wsi jednak zwyczaje żywieniowe przez długi czas pozostały niemal niezmienne.
Ciekawostki
- W XIX wieku wiele przepisów przekazywano ustnie – książki kucharskie były rzadkością i dostępne głównie dla elit.
- Niektóre produkty, dziś uznawane za codzienne, jak ziemniaki, początkowo budziły nieufność i były traktowane jako „pasza dla zwierząt”.
- Lód do chłodzenia potraw przechowywano w specjalnych jamach i piwnicach już na początku wieku.
Podsumowanie
Dwa stulecia temu jedzenie było prostsze, ale i bardziej naturalne. Ludzie korzystali z darów natury, żyli zgodnie z rytmem pór roku i ograniczali marnowanie żywności. Choć dzisiejsza kuchnia oferuje nam niewyobrażalną różnorodność smaków, tradycyjne potrawy sprzed 200 lat wciąż inspirują i przypominają o korzeniach naszej kultury kulinarnej.
