W XVIII wieku dieta ludzi zależała przede wszystkim od ich statusu społecznego i miejsca zamieszkania. Chłopi i biedniejsze warstwy społeczne jadły proste, tanie posiłki oparte głównie na zbożach, warzywach i kaszach, natomiast arystokracja oraz bogatsze mieszczaństwo mogły pozwolić sobie na egzotyczne przyprawy, mięsa i wykwintne dania sprowadzane z różnych części świata. To stulecie było czasem przełomowym dla rozwoju kulinariów – pojawiły się nowe produkty z kolonii, a kuchnia zaczęła przybierać formę sztuki.
Spis treści
Codzienne jedzenie zwykłych ludzi
Dieta przeciętnego mieszkańca Europy XVIII wieku była skromna i monotonna. Podstawą żywienia były chleb, kasze, ziemniaki, kapusta oraz nabiał. W Polsce bardzo popularna była żuraryna – zupa na zakwasie z dodatkiem chleba i warzyw. Mięso pojawiało się na stole rzadko, głównie podczas świąt.
Źródła pożywienia na wsi
- Zboża – żyto, jęczmień i owies służyły do wypieku prostych chlebów i przygotowania kasz.
- Warzywa – szczególnie kapusta, cebula i groch były podstawą wielu potraw.
- Produkty mleczne – masło, ser i maślanka stanowiły główne źródło tłuszczów.
- Ziemniaki – zaczęły zdobywać popularność w drugiej połowie XVIII wieku, stopniowo wypierając inne źródła węglowodanów.
„Dla większości ludzi wieś była miejscem, gdzie jedzenie było monotonne, lecz syte – ważne było, by wystarczyło na całą rodzinę przez zimę.” – opracowanie historyczne z XVIII wieku.
Kuchnia szlachecka i arystokratyczna
W bogatszych domach jadano znacznie lepiej i bardziej urozmaicenie. Na stołach nie brakowało mięsa z dziczyzny, drobiu, ryb oraz potraw przyprawianych egzotycznymi dodatkami, jak cynamon, goździki czy pieprz. Często podawano alkohole – wina z Francji, miodowe nalewki i likiery ziołowe.
Nowinki kulinarne
Dzięki wymianie handlowej z koloniami europejskimi na stoły trafiały nowe produkty – kawa, herbata, kakao i cukier trzcinowy. Ich obecność w kuchni świadczyła o wysokim statusie gospodarza. Jak pisano w jednym z ówczesnych kalendarzy domowych:
„Kawa w poranku to napój ludzi światłych, herbata zaś łagodzi obyczaje i rozgrzewa serce po długiej drodze.”
Różnice kulturowe i społeczne
W XVIII wieku poczucie tożsamości narodowej zaczęło przejawiać się także w kuchni. Francja rozwijała sztukę kucharską, wydając pierwsze książki kucharskie, Anglia propagowała prostotę i obfitość, a Polska łączyła wpływy wschodnie i zachodnie, tworząc charakterystyczne smaki oparte na przyprawach i długo gotowanych daniach.
Podsumowanie
Odpowiadając na pytanie, co jedli ludzie w XVIII wieku – przede wszystkim to, co mogli zdobyć lub wyprodukować. Dieta była odbiciem statusu, możliwości i tradycji regionu, ale właśnie w tym czasie zaczęła się rodzić nowoczesna kuchnia europejska, oparta na różnorodności smaków, nowych produktach i coraz większej świadomości kulinarnej.
