Koszt wyprodukowania 1 litra mleka w Polsce w 2024 roku waha się średnio od 1,80 do 2,40 zł w zależności od wielkości gospodarstwa, kosztów pasz, energii i pracy. Dla mniejszych gospodarstw koszty są zazwyczaj wyższe – nawet do 3 zł za litr, podczas gdy duże, zautomatyzowane fermy mogą zejść poniżej 2 zł za litr. To oznacza, że finalna cena mleka w sklepie, sięgająca często 4–6 zł, obejmuje nie tylko produkcję, ale również transport, marże przetwórców i detalistów.
Spis treści
Co wpływa na koszt produkcji mleka?
Produkcja mleka to złożony proces, na który składa się wiele czynników. Największy udział mają:
- Pasze i żywienie – stanowią ok. 50–60% całkowitych kosztów. Ceny zbóż i komponentów białkowych są zmienne i zależą od sytuacji rynkowej.
- Energia i paliwo – koszty elektryczności, chłodzenia mleka i transportu surowca znacząco wpływają na rachunek końcowy.
- Praca i utrzymanie stada – wynagrodzenia pracowników, weterynaria, inseminacja i opieka nad zwierzętami to kolejne stałe wydatki.
- Inwestycje i amortyzacja – nowoczesne gospodarstwa wymagają dużych nakładów w sprzęt, roboty udojowe czy systemy wentylacji.
Zmienne rynkowe i sytuacja ekonomiczna
Koszt wyprodukowania litra mleka nie jest stały – jest silnie uzależniony od warunków ekonomicznych. Wzrost cen energii, nawozów i pasz powoduje, że rolnicy coraz częściej wskazują na spadek rentowności produkcji. Według danych instytutów rolniczych, w ostatnich latach koszty produkcji wzrosły nawet o 40%.
„Produkcja mleka staje się coraz droższa, głównie przez wzrost cen surowców i energii. Dla wielu gospodarstw utrzymanie opłacalności wymaga zwiększenia wydajności krów lub inwestycji w nowoczesne technologie” – podaje ekspert branżowy.
Jak poprawić opłacalność produkcji?
Rolnicy coraz chętniej inwestują w rozwiązania, które pomagają obniżyć koszty i zwiększyć efektywność:
- automatyczne systemy udoju i karmienia,
- optymalizacja żywienia poprzez precyzyjne bilansowanie pasz,
- wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, np. fotowoltaiki lub biogazowni,
- współpraca w ramach grup producenckich, co pozwala uzyskać lepsze ceny za surowiec.
Podsumowanie
Koszt wytworzenia jednego litra mleka nie jest jednoznaczny – zależy od szeregu czynników, od pogody, przez sytuację rynkową, aż po zastosowaną technologię. W 2024 roku średni koszt produkcji oscyluje wokół 2 zł za litr. To wartość, która pokazuje, jak wielkim wyzwaniem jest utrzymanie rentowności w branży mleczarskiej przy rosnących kosztach i wymaganiach jakościowych rynku.
